Ábúendur og prestar á Húsafelli.

Fyrstu heimildir um Húsafell eru í Eyrbyggju, þar sem þess er getið að Brandur Þórarinsson  setti stað á Húsafelli, sem merkti að kirkjan var færð undir umsjón biskupsstólsins og tekjur hennar og eignir tíundaðar í máldaga.  Þetta mun hafa verið um 1170.  Bændakirkja kann að hafa verið þar áður. Um  upphaf Húsafells og hverjir þar bjuggu fyrir þann tíma vitum við ekkert.  Reyðarfell er talin vera eldri jörð og mun hafa verið landnámsjörðin og Húsafell byggt úr landi hennar.  Freistandi er að geta sér þess til að Bæjarfellið hafi upphaflega heitað Húsafell, og þar sem bærinn stendur nú hafi verið beitarhús frá Reyðarfelli.  Þar hafi síðan risið höfuðbólið, en Reyðarfell smám saman orðið hjáleigan, einkum vegna þess að landgæði voru þar mun minni en á Húsafelli. Reyðarfell leggst síðan í eyði um 1500 og fellur jörðin undir Húsafell. 

1598-1600          
Séra Jón Þorsteinsson, f. Um 1570 og veginn 18. Júlí 1627 í Tyrkjaráninu í Vestmannaeyjum.   Foreldrar hans voru Þorsteinn Sighvatsson í Höfn í Melasveit og kona hans Ásta Eiríksdóttir prests í Reykholti Jónssonar.  Hann varð prestur að Húsafelli 1598, en fékk Torfastaði 1601 og Kirkjubæ í Vestmannaeyjum um 1607 og hélt til æviloka.  Séra Jón var gáfumaður og skáld og sálmar hans lengi í miklum metum.  Kona hans, Margrét Jónsdóttir bónda á Hæli í Flókadal Péturssonar, var hertekin í Tyrkjaráni og kom aldrei aftur til landsins.

1600-1601          
Séra Sigurður Finnsson, d.1646.  Foreldrar hans voru Finnur Steindórsson á Ökrum á Mýrum og kona hans Steinunn Jónsdóttir refs í Búðardal Sigurðssonar.  Hann lærði í Skálholtsskóla, var vígður 1600 og fékk Húsafell sama ár, en fluttist burtu árið eftir.  Hann var lengst prestur í Miklaholti, talinn vel viti borinn og skáldmæltur.  Kona hans var Ingibjörg Sigurðardóttir sýslumanns í Einarsnesi Jónssonar og meðal barna þeirra var Finnur skáld á Ökrum

1601-1606          
Jón Grímsson bóndi, faðir Gríms prests á Húsafelli er talinn hafa verið bóndi á Húsafelli.  Gæti það hafa verið á árunum 1601-1606 eftir að Jón Þorsteinsson fer frá Húsafelli og áður en Jón Böðvarsson fær staðinn.

Séra Torfi Þorsteinsson, d. 1622, prestur á Gilsbakka gegndi prestverkum á Húsafelli árin 1602-1605 og árin 1615-1617.

 1606-1610          
Séra Jón Böðvarsson eldri.  Foreldrar hans voru séra Böðvar Jónsson í Reykholti og fyrsta kona hans Ásta Pantaleonsdóttir, prests á Stað í Grunnavík.  Hann fær Húsafell 1606, missir prestskap 1610 fyrir frillulífsbrot, hefur fengið uppreisn bráðlega og er talinn hafa fengið Nesþing 1615 og haldið til 1631 og dáið ári síðar.  Hann var talinn vel að sér en óráðsettur og auðnulítill.

Fyrir 1170           
Brandur Þórarinsson, hann var sonur Þórarins Brandssonar og Guðrúnar Óspaksdóttur Bollasonar hins prúða Bollasonar.

Eftir 1170            
Sighvatur Brandsson prestur, sonur ofangreinds . Hann var fyrsti prestur á Húsafelli sem getið er um og sat lengi.

Fyrir 1252           
Sigmundur prestur. Í Þorgils sögu skarða segir frá því að Þorgils kemur að Húsafelli með mönnum sínum og biður Sigmund prest að útvega fylgd um Tvídægru.

1394                     
Ólafur prestur.

Fyrir 1472           
Séra Valgarður Ívarsson sat tvisvar á Húsafelli.  Hann var sonur Ívars Vigfússonar Hólm yngra hirðstjóra.

1499-e.1530      
Séra Snorri Þorgilsson, Getið í máldaga kirkjunnar árið 1504.

1552-1568          
Séra Loftur Þorkelsson, d.1568. Faðir hans var Þorkell Björgúlfsson, Þorkelssonar vellings.  Loftur varð prestur 1538 og er kominn að Húsafelli fyrir 1552 og hélt til æviloka.  Hann þjónaði  einnig Reykholtskirkju meðan Oddur lögmaður Gottskálksson hélt Reykholt.  Frá honum eru komnar miklar ættir.

Séra Eiríkur Grímsson, f. Um 1512, d. 1597, var prestur á Gilsbakka frá því um 1550 en gegndi prestþjónustu um tveggja ára skeið á Húsafelli einnig.  Hann var sonur Gríms bónda í Auðsholti í Biskupstungum og meðal bræðra hans voru séra Freysteinn í Stafholti og séra Eyjólfur á Melum.

1590-1598          
Séra Salomon Guðmundsson, f. Um 1529, d. 1598.  Foreldrar hans voru Guðmundur Salomonsson að Laxfossi og kona hans Agnes Brandsdóttir.  Hann ólst upp hjá séra Freysteini Grímssyni í Stafholti.  Er orðinn prestur 1548, talinn hafa fengið Hvamm í Norðurárdal 1559, varð 1590 að standa þar upp fyrir séra Einari skáldi Sigurðssyni, föður Odds biskups, tók þá samtímis Húsafell og hélt til æviloka.

1692-1696          
Séra Gunnar Pálsson (f. Um 1667, d. 1707) fékk Húsafell eftir lát séra Helga Grímssonar.  Hann var sonur séra Páls Gunnarssonar eldra, prófasts á Gilsbakka.  Hann var aðstoðarprestur föður síns á Gilsbakka eitt eða tvö ár, en fékk veitingu fyrir Húsafelli 1692.  Tók hann við því brauði ári síðar.  En 1696 tók hann Stafholt eftir lát séra Páls Gunnarssonar yngra, föðurbróður síns.

1696-1736          
Halldór Árnason, Eiríkssonar prests Ketilssonar, fæddur 1672, vígðist að Húsafelli 1696.  Kona hans var Halldóra Illugadóttir, prests Jónssonar.  Allt bendir til þess, að séra Halldór hafi verið athafnamikill búsýslumaður, ættrækinn og drenglyndur.  Eftir fárra ára búskap er hann búinn að komi fyrir sig stórbúi, eftir því sem þá gjörðist.  Þá hefur hann líka tekið tvo bræður sína á barnsaldri til fósturs.  Þrjá syni sína kostar hann í skóla.  Allir urðu þeir síðar nafnkenndir embættismenn.  Elstur sona séra Halldórs var Bjarni sýslumaður á Þingeyrum, sem varð einn meðal nafkenndustu höfðingja 18. aldar hér á landi, en eins og gengur ekki ætíð lofaður af samtíð sinni.  Annar sonur séra Halldórs var Illugi prestur á Borg, og hinn þriðji Sigvaldi prestur á Húsafelli.  Séra Halldór hefur án efa verið kynsælastur allra Húsafellspresta.  Til hans geta fjöldamargir núlifandi merkismenn rakið ættir sínar.  Hafa synir hans allir verið mjög kynsælir.  Albróðir séra Halldórs á Húsafelli var Þórarinn Árnason lögréttumaður, bóndi á Eyri í Svínadal.  Séra Halldór dó á Húsafelli 1736 og hafði þá verið þjónandi prestur þar fjörutíu ár.

1736-1756          
Séra Sigvaldi Halldórsson, f. Um 1706, fékk Húsafell að föður sínum látnum, en hafði þá verið aðstoðarprestur hans fimm ár (vígður 1731) og búið þá í Stóra-Ási, var tuttugu ár sóknarpestur á Húsafelli og andaðist þar 1756.  Kona hans var Helga Torfadóttir, prests Halldórssonar í Reykholti.  Séra Torfi var bróðir hins mikla fræðimanns, séra Jóns Halldórssonar í Hítardal, föður Finns biskups, og af hinni merku og kynsælu Reykhyltingaætt.  Þau hjón, séra Sigvaldi Halldórsson og Helga Torfadóttir, áttu nokkur börn, þar á meðal tvo syni, sem báðir náðu fullorðinsaldri.  Hétu þeir Torfi og Þórarinn.  Voru þeir báðir skólalærðir, en létust á unga aldri.  Engar ættir eru frá þeim komnar og ekki öðrum börnum þeirra en Sigríði, sem var kona séra Snæbjarnar í Grímstungu, Halldórssonar biskups á Hólum Brynjólfssonar.  Frá þeim eru stórmerkar ættir og óvenju fjölmennar.

1615-1654          
Grímur Jónsson vígðist að Húsafelli 1615.  Hann var sonur Jóns Grímssonar, er um eitt skeið hélt Húsafell að léni og bjó í Norðtungu, Síðumúla og Kalmanstungu.  Kona séra Gríms var Engilráð Jónsdóttir frá Breiðabólstað.  Meðal sona þeirra hjóna var séra Helgi, sem gjörðist prestur eftir föður sinn að Húsafelli eftir dauða föður síns.  Séra Grímur var þjónandi prestur að Húsafelli í þrjátíu og níu ár.  Hann dó þar 1654.  Þar á Húsafelli dó líka Engilráð, kona séra Gríms.  Voru þau grafin þar fram undan kirkjudyrum og eru yfir þeim legsteinar, sem höggnir eru úr rauðu grjóti, sem tekið hefur verið þar úr hinu mikla gljúfragili, sem er fyrir ofan bæinn.  Eru það elstu legsteinar, sem þekkjast nú úr því efni.  Er steinninn yfir séra Grími ennþá heill og óskemmdur og getur hann talist til forngripa.

1654-1691          
Séra Helgi Grímsson var fæddur 1622.  Hann vígðist 1652 aðstoðarprestur föður síns.  Kona séra Helga var Guðríður Stefánsdóttir, prests á Nesi við Seltjörn, Hallkelssonar.  Um manngildi og atgjörvi þessara feðga eru nú allar sagnir gleymdar, nema ef eitthvað væru um þá skráð, sem vel má vera, þótt ég viti ekki um það.  Það eitt verður nú lesið út úr æviferli þeirra, að þeir hafa bundnir tryggð við Húsafell og unað þar svo hag sínum, að þar hafa þeir kosið að lifa og deyja.  Þess er getið í formála að Landnámu, að Helgi prestur hafi ritað af henni eitt handrit með settletri.  Bendir það í þá átt, að hann hafi verið hneigður til fræðiiðkana.  Í sömu átt bendir það einnig, er hann fór ásamt Birni mági sínum, Stefánssyni, að leita Þórisdals í Langjökli.  Séra Helgi Grímsson dó á Húsafelli 2. Ágúst 1691, sextíu og níu ára að aldri.
                              
Séra Eiríkur Vigfússon, f.  Um 1624, d. 29. Ágúst 1692, var þjónandi prestur á Húsafelli um eins árs skeið 1691-1692.  Hann bjó á eignarjörð sinni Stóra-Ási og sótti um Húsafell að Helga Grímssyni látnum, en andaðist áður en prestakallið væri veitt.